مقرّبان است ؛ و شراب عبارت از همهء نعمتهاى بهشت است چنان كه كتاب عبارت از همه اعمال است . خداوند فرموده است : إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ « 1 » . سپس فرموده است : يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ « 2 » ، نشانهء علوّ كتاب آنها اين است كه بالا برده مىشود تا جايى كه مقرّبان آن را مىبينند ، و همچنان كه ابرار با تقرّب و مشاهده آنها در حال و معرفت خود رشد و فزونى مىيابند در آخرت نيز حال آنها به همين گونه خواهد بود ؛ چه خداوند فرموده است : ما خَلْقُكُمْ وَ لا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ « 3 » ، و نيز : كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ « 4 » ، و نيز فرموده است : جَزاءً وِفاقاً « 5 » ، يعنى پاداش بر وفق اعمال آنهاست ، اعمال خالص با شراب ناب و عمل مشوب با شراب مشوب پاداش داده مىشود ، و شايبهء هر شرابى به اندازهء شايبه‌اى است كه در محبّت و عمل او در گذشته وجود داشته است . فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ، وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ « 6 » . و نيز : إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ « 7 » ؛ و نيز : إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها « 8 » ؛ و نيز : إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبِينَ « 9 » . بنابراين كسى كه خدا دوستى او به اميد نعمتهاى بهشت و حور و قصور آن باشد بهشت براى او ميسر مىشود تا در هر جاى آن بخواهد سكنا كند و با ولدان بسر برد ، و از زنان بهره گيرد ؛ و كسى كه مقصدش ربّ الأرباب و مالك الملك بوده و تنها محبّت خداوند بر او چيره باشد صدق و اخلاص او وى را در مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ « 10 » جاى مىدهد . از اين رو ابرار ( نيكان ) در باغهاى بهشت مىچرند ، و در آن با حور و ولدان متنعمّند ، و

--> ( 1 ) مطفّفين / 18 : چنان نيست كه آنها مىپندارند بلكه نامهء اعمال نيكان در علّيين است . ( 2 ) مطففين / 21 : مقرّبان شاهد آنند . ( 3 ) لقمان / 28 : آفرينش و برانگيختن همه شما جز مانند يك فرد نيست . ( 4 ) انبياء / 104 : همان گونه كه آفرينش را آغاز كرديم آن را باز مىگردانيم . ( 5 ) نبأ / 26 : اين مجازاتى است متناسب با اعمال آنها . ( 6 ) زلزال / 7 و 8 : پس هر كس به اندازه سنگينى ذرّه‌اى كار خير انجام داده آن را مىبيند ، و هر كس به اندازه ذرّه‌اى كار بد كرده است آن را مىبيند . ( 7 ) رعد / 11 : خداوند سرنوشت هيچ قومى را تغيير نمىدهد مگر آن كه آنها خود را تغيير دهند . ( 8 ) نساء / 40 : خداوند ( حتّى ) به اندازه سنگينى ذرّه‌اى ستم نمىكند و اگر كار نيكى باشد آن را مضاعف مىكند . ( 9 ) انبياء / 47 : اگر به اندازه سنگينى خردلى ( كار نيك و بدى باشد ) ما آن را حاضر مىكنيم و كافى است كه ما حساب كننده باشيم . ( 10 ) قمر / 55 : در جايگاه صدق نزد خداوند مالك مقتدر .